Core theme là nền tảng của toàn bộ môn học TOK. Học sinh bắt đầu từ việc hiểu chính bản thân mình như một “knower”.
1. “Knower” là ai?
Knower là:
- cá nhân có niềm tin, tri thức
- chịu ảnh hưởng bởi trải nghiệm, cảm xúc, văn hóa
- tương tác với cộng đồng tri thức xung quanh
- chịu tác động từ công nghệ, truyền thông, giáo dục
- có trách nhiệm đạo đức trong việc chia sẻ tri thức
2. Các câu hỏi cốt lõi của Core theme
- Tôi biết điều này bằng cách nào?
- Tôi tin vào điều gì, và vì sao tôi tin nó?
- Niềm tin của tôi đến từ đâu?
- Trải nghiệm cá nhân giúp hay cản trở việc biết?
- Cộng đồng có khiến tôi có định kiến(bias) không?
- Công nghệ có đang định hình nhận thức của tôi?
3. Bốn yếu tố phân tích (Knowledge Framework)
* Scope (Phạm vi)
Core theme nhắm đến việc:
- tìm hiểu cách cá nhân và cộng đồng tạo ra tri thức
- phân tích điều kiện hình thành niềm tin
- đánh giá giới hạn của góc nhìn cá nhân
Ví dụ: “Nếu tôi sinh ra trong nền văn hóa khác, liệu tôi có tin điều tương tự?”
* Perspectives (Góc nhìn)
Mỗi cá nhân và mỗi cộng đồng tri thức đều có những đặc điểm bên dưới, ảnh hưởng đến cách họ thấy thế giới.
- giá trị
- niềm tin
- giả định
- định kiến
- truyền thống
Ví dụ câu hỏi: Có tri thức nào hoàn toàn “khách quan” không?
* Methods & Tools (Phương pháp & công cụ)
Core theme yêu cầu học sinh phân tích:
- công nghệ định hình tri thức như thế nào?
- công cụ như bản đồ, dữ liệu, thuật toán có thể tạo bias ra sao?
- phương pháp suy luận có đáng tin cậy không?
Ví dụ:
- TikTok/YouTube tạo thuật toán khiến người xem “một chiều”?
- Trí tuệ Nhân tạo (AI) có thể được xem là “knower” không?
* Ethics (Đạo đức của tri thức)
Các câu hỏi đạo đức:
- Tôi có trách nhiệm gì khi chia sẻ tri thức?
- Khi nào tri thức có hại?
- Có nên kiểm soát thông tin sai lệch?
Ví dụ:
- “Deepfake” (giả mạo sâu, ví dụ video giả mạo do AI tạo ra) có vi phạm đạo đức tri thức không?
- Có nên cấm thông tin nguy hiểm vì lợi ích cộng đồng?
4. Các hoạt động thực hành
- Bias test: học sinh xem 5 tin trên mạng, phân loại bias.
- Perspective circle: nhóm 4 người cùng mô tả một bức ảnh → so sánh khác biệt góc nhìn.
- Epistemic diary: ghi lại hằng ngày “hôm nay tôi tin điều gì và vì sao”.
5. Core theme liên quan gì đến Exhibition?
Rất nhiều IA prompt của TOK Exhibition đến từ Core theme, ví dụ:
- “What counts as knowledge?”
- “Are some types of knowledge less open to interpretation than others?”
- “How can we distinguish knowledge from opinion?”
Core theme giúp học sinh:
- dễ chọn objects
- dễ viết commentary sâu sắc
- dễ phân tích góc nhìn cá nhân và cộng đồng
Bạn muốn Sarah Education hỗ trợ chọn đề tài TOK phù hợp? Hãy inbox ngay để được hướng dẫn từ đội ngũ chuyên gia của chúng tôi!
